Posts Tagged ‘κρατική παρέμβαση’

Η ελεύθερη αγορά των αισθημάτων ΙΙ

3 Νοεμβρίου 2007

Ας αναλογιστούμε λίγο τον παραλληλισμό που έκανα την προηγούμενη φορά. Καθένας μας πουλάει και αγοράζει στην αγορά του έρωτα. Πουλάει τον εαυτό του (τα πτυχία του, το πνεύμα του, τα ποντίκια του, τα λεφτά του μπαμπά του, το δασύτριχο στέρνο του) και αγοράζει με αυτόν το αντικείμενο του πόθου του. Σε αυτήν την συμβαση ανταλλαγής την τιμή καθορίζει η ίδια η αγορά, και μάλιστα χωρίς καμία απολύτως παρέμβαση. Αν ο Καλλίρης αξίζει δύο Αναγνωστόπουλους, θα το κρίνῃ η αγορά, δηλαδή εν προκειμένῳ όσοι και όσες «αγοράζουν» άντρες. Αν ο Αναγνωστόπουλος δεν τα καταφέρῃ, λυπούμεθα, ας πρόσεχε.

Ας προχωρήσω με ένα νοητικό πείραμα. Η τα πάντα πληρούσα Κυβέρνηση, θεωρώντας απαράδεκτη την ισορροπία τιμών που έχει διαμορφωθεί στην αγορά του έρωτα και διαβλέποντας κίνδυνο κοινωνικής αναταραχής στην ολοένα μεγαλύτερη αντιζηλία Ωραίων και Άσχημων, προβαίνει στον διοικητικό καθορισμό των τιμών, προβλέποντας ανώτατη τιμή πωλήσεως της ομορφιάς και κατώτατη εγγυημένη τιμή πωλήσεως της ασχήμιας. Και για να μην παραβιαστούν ατομικά δικαιώματα σε δραστικό βαθμό, η πάνσοφος Κυβέρνηση παραγγέλλει την κατασκευή του Ερμαφρόδιτου, ενός εξειλιγμένου ανθρωποειδούς μηχανήματος, κατάλληλου να ικανοποιήσῃ όλες τις ερωτικές επιθυμίες. Σε κάθε Άσχημο παρέχεται η εγγύηση δισεβδομαδιαίας χρήσης του πλησιέστερου διαθέσιμου Ερμαφρόδιτου έναντι συμβολικού ποσού∙ για φοιτητές και συνταξιούχους προβλέπονται ειδικές τιμές.

Προς στιγμήν οι Άσχημοι αναθαρρεύουν από την πολιτική τους νίκη∙ μπορούν πλέον να έχουν την ασφάλεια ότι σε κάθε περίπτωση θα μπορούν να βρουν ερωτικό σύντροφο. Η πραγματικότητα όμως άλλα κελεύει: Πολλοί Άσχημοι, γνωρίζοντας ότι θα βρουν Ωραίους συντρόφους, έστω και από τους λιγώτερο Ωραίους, χάνουν κάθε κίνητρο να βελτιώσουν την εμφάνισή τους, ώστε να περάσουν στην κατηγορία των Ωραίων, π.χ. χάνοντας βάρος ή πηγαίνοντας στο γυμναστήριο ή διαβάζοντας Συνιστολόγιο. Αντιθέτως, κάποιοι Ωραίοι συνειδητοποιούν ότι συμφέρει περισσότερο η περιωρισμένη, αλλά βέβαιη ερωτική επιτυχία των Άσχημων παρά ο μόχθος της δίαιτας, των ονυχοκόμων και της τοπικής αποτρίχωσης για να παραμείνῃ κανείς Ωραίος. Χάνοντας κάθε σχετικό κίνητρο, μεταπίπτουν στην κατηγορία των Άσχημων. Πολύ σύντομα οι Άσχημοι πολλαπλασιάζονται και όχι πολύ μετά εξαφανίζονται οι Ωραίοι. Όσοι κατά τύχη γεννιούνται Ωραίοι, προσπαθούν να το κρύψουν εξαιτίας της κοινωνικής κατακραυγής, υποβαλλόμενοι σε πλαστικές εγχειρήσεις και αντιγράφοντας το χτένισμα του τρίτου εκ των συνιστολόγων. Δεν υπάρχουν πλέον Άσχημοι και Ωραίοι και όλοι μπορούν να κάνουν σεξ με όλους, τηρώντας την πολιτική ευπρέπεια βεβαίως βεβαίως. Το κράτος μπορεί πλέον να μαραθῄ και η κρατική παρέμβαση να σταματήσῃ: ο ερωτικός κομμουνισμός έχει επιτευχθεί.

Τι θα έχῃ απογίνει όμως η ομορφιά;

Advertisements

Η ορατή χειρ της πατάτας

15 Φεβρουαρίου 2007

Το ανέκδοτο λέει ότι όταν ο Καποδίστριας έφερε για πρώτη φορά στην Ελλάδα την ταπεινή πατάτα, οι φιλύποπτοι και κρυψίνοες ιθαγενείς απέκρουσαν ευσχήμως αυτό που τους προσφερόταν δωρεάν, για να το εκτιμήσουν μόνο όταν ο ελληνικώτερος τας φρένας των λοιπών Ελλήνων Κυβερνήτης εγκατέστησε έναν εικονικό σκοπό, για να φυλάττῃ δήθεν τον θησαυρό.

Θα μπορούσε κανείς πολλά να σχολιάσῃ στο συγκεκριμένο περιστατικό, όχι μόνο για το ήθος του Νεοέλληνα και την σχέση του προς την εξουσία, αλλά και για τα όρια του κηδεμονισμού, ειδικά ως προς τι νοείται ως γνωστικό ελάττωμα. Προτιμώ όμως αυτήν την στιγμή να αφορμηθώ από το συμβάν αυτό για να διερευνήσω λίγο τα όρια και τις προϋποθέσεις της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία.

Αχανές το θέμα φυσικά και, ας μην κοροϊδευώμαστε, δεν είμαι εγώ που θα το λύσω, πολύ περισσότερο επειδή δεν είναι και τομέας ειδικότητάς μου. Θα διατυπώσω όμως μερικές απλές σκέψεις, που ίσως να φωτίσουν λίγο, και πρώτα στο δικό μου μυαλό, μερικές πτυχές του προβλήματος.

Κατ’ αρχάς, το πρωτείο είναι ατομικό. Το κράτος υπάρχει για τους πολίτες του και όχι αντιστρόφως, άρα σέβεται την ελευθερία τους και δρᾳ μόνο επικουρικά. Στην προκειμένη περίπτωση ο Καποδίστριας, προκειμένου να εισαγάγῃ την πατάτα, χρησιμοποίησε κρατικούς πόρους, πόρους δηλαδή σε τελευταία ανάλυση των πολιτών: κατέβαλε το τίμημα της πατάτας, πλήρωσε τον μισθό του πρώτου καταγεγραμμένου, αλλά ασφαλώς όχι και τελευταίου αργόσχολου δημοσίου υπαλλήλου, του σκοπού, αφιέρωσε τέλος χρόνο από την δική του δραστηριότητα στην προώθηση αυτού του ζητήματος. Η ερώτηση είναι εάν δικαιούτο από μια φιλελεύθερη νομικοπολιτική σκοπιά να πράξῃ όπως έπραξε.

Θα μπορούσε κάποιος να πῃ ότι ο Καποδίστριας κακοδιαχειρίστηκε τους πόρους των πολιτών, διαφημίζοντας ένα προϊόν που ούτε το ζήτησαν ούτε το επιθυμούσαν, και ότι οι ίδιοι πόροι σε κάποια άλλη επένδυση ασφαλώς θα είχαν αποφέρει περισσότερα στον ελληνικό λαό. Ότι στο κάτω κάτω της γραφής η ελεύθερη αγορά αργά ή γρήγορα θα εισήγε και την πατάτα, μαζί με τα ημίψηλα καπέλα και τους στενούς κορσέδες.

Ίσως όμως σε αυτό το συνεπειοκρατικό επιχείρημα να βρίσκεται το κλειδί της υπόθεσης, και μάλιστα σε αυτό το περίφημο «αργά ή γρήγορα», «μακροπρόθεσμα» κ.λπ. Εντάξει, καταλάβατε πού το πάω. Μακροπρόθεσμα θα είμαστε όλοι νεκροί, και, το κυριώτερο, δεν θα έχουμε προλάβει να φάμε πατάτες.

Ας προσπαθήσω λοιπόν να διατυπώσω μία αρχή:

Το κράτος δικαιούται να επεμβαίνῃ στην οικονομική ζωή, για να επισπεύδῃ επιθυμητές ή να επιβραδύνῃ ανεπιθύμητες καταστάσεις.

Μερικές επεξηγηματικές σκέψεις: Το τι είναι επιθυμητό και τι ανεπιθύμητο κρίνεται βάσει της έννομης τάξης, κυρίως της συνταγματικής και μάλιστα ενόψει των ατομικών δικαιωμάτων. Για παράδειγμα, αν στην θέση Α παρέχεται λιγώτερη προστασία στο έννομο αγαθό της ζωής απ’ ότι στην θέση Β, το κράτος δικαιούται (μέχρις ενός σημείου υποχρεούται κιόλας) να παρεμβή για να ευνοήσῃ την μετάβαση, και μάλιστα ακόμα και αν φαίνεται εύλογο ότι και εν πλήρει οικονομικῄ ελευθερίᾳ θα ολοκληρωθῄ κάποια στιγμή («μακροπρόθεσμα») η μετάβαση. Υπό αυτήν την έννοια η κρατική παρέμβαση παίρνει τον χαρακτήρα έμμεσης προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, έστω και ενδεχομένως εις βάρος κάποιας προσβολής της γενικής οικονομικής ελευθερίας. Από την άλλη μεριά, πρέπει να έχουμε συνείδηση την εν μέρει ιστορικότητας της αξίας των δικαιωμάτων: άλλο πράγμα να εισάγῃ πατάτες ο Καποδίστριας για να τραφῄ ένας πληθυσμός στα πρόθυρα της λιμοκτονίας και άλλο να εισάγῃ παπάγιες ο Καραμανλής.

Από το κράτος στρατηγείο και το κράτος ρυθμιστή στο κράτος περιωρισμένο καταλύτη; Τέλος πάντων, δεν ξέρω. Απλώς κάθε φορά που γυρνάω αργά σπίτι από την δουλειά και το μόνο που υπάρχει για να φάω είναι πατάτες μπλουμ, δεν μπορώ παρά να σκεφτώ την ορατή εκείνη χείρα του Καποδίστρια…

Η ρωλσιανή κατσίκα του γείτονα

10 Νοεμβρίου 2006

Είμαστι δυου σπίτια ούλα κι ούλα στου χουριού. Ιγού, ου Θανάης, κι ου γείτουνάς μ’, ου Θύμιους. Σπίρνουμι τα χουράφια μ’ς κι ζούμι ήσυχα. Κακού διεν μπαίνει στου κεφάλ’ μας. Τηράμι τουν ουρανού κι κάνουμι του σταυρού μας. Ισότης.

Μέχρι που μια μέρα ου Θύμιους ιέπιασε στου λόγγου ιένα αγριοκάτσ’κου. Του τάισε, τ’ ανάθρεψε, του μιγάλουσι κι τούρα αρμέγει την λιάρα τ’. Ιγού ιέμεινα μ’ τα χουράφια μ’ μόνου. Βέβαια, ιεπειδή του Θύμιου δεν τ’ φτάνουν πια τα γιεννήματά τ’, αγουράζει κι απ’ τα δικά μ’ για να θρέψ’ τη Λιάρα. Έτσι ιέχου κι γου του κατιτίς μ’. Πάει καλά.

Αγάλι’ αγάλι’ μάζιψα κι γου λίγους παράδ’ς. Ου Θύμιους ιέχι’ τούρα τη Λιάρα, τ’ν Ασπρούλα, την Γκόλφω και τ’ν Μαυρούλα τ’· τουν παρικάλεσα και μώδοκε τη Λιάρα. Πάλι πιο πολλές μαρτίνες ιέχι’, αλλά χαλάλι τ’, κι για μένα ιέχι’ ου Θεούς. Αρχή της διαφουράς π’ λέμ’.

Όμως ου Θύμιους διεν καταλαβαίνι’ απού φιλουσουφίες κι κουραφέξαλα. Σ’ λέει, άμα ου Θανάης είνι ανιπρούκουπους, τ’ παίρνου ιγού τα χτήματά τ’ κι του βιους τ’ κι τα κάνου καλά. Κι μι τα πήρ’ ου αθεούφουβους ούλα κι τα αβγάτισ’ κι πήρ’ κι μ’λάρ’, του Ρούσου, κι ένα πουλόσκυλου, τουν Ασίκ’, και κάνι’ του σταυρού τ’ σαν καλούς χριστιανούς κι λέει: «Προύτη φουρά του χουριού μας είνι τόσου πλούσιου!». Ουφελιμισμούς ένα πράμ’.

Ε μα, να ψουφήσ’ η κατσίκα του γείτουνα!