Η ελεύθερη αγορά των αισθημάτων Ι

by

Υπάρχει μια αγορά που ειναι τόσο αρρύθμιστη, τόσο άναρχη, τόσο αδιάφορη στις ανισότητες που προκαλεί και τόσο κωφή στην αναδιανομή των αγαθών της, που δεν θα μπορούσε να την ελπίσῃ ούτε ο πιο ακραία ανάλγητος φιλελελεύθερος οικονομολόγος ούτε να την δῃ στον εφιάλτη του ο πιο ευαίσθητος σοσιαλιστής καλλιτέχνης (ως γνωστόν στην Ελλάδα οι οικονομολόγοι είναι εξ ορισμού ανάλγητοι και φιλελεύθεροι και οι καλλιτέχνες εξ ορισμού ευαίσθητοι και σοσιαλιστές). Σε αυτήν την αγορά συναντάται ο πιο εκτεταμένος τέλειος ανταγωνισμός, όλοι συμμετέχουν στην προσφορά και όλοι συμμετέχουν στην ζήτηση, κάθε παίκτης και παράγει και καταναλώνει, οι αποφάσεις είναι απολύτως αποκεντρωμένες, η πληροφορία διαχέεται μέχρι το κατώτερο δυνατό κλιμάκιο. Σε αυτήν την αγορά δεν υπάρχουν επιδόματα ανεργίας ούτε προστατευτικές διατάξεις∙ κανείς αστυφύλακας δεν διενεργεί υγειονομικούς, φορολογικούς, τελωνειακούς, αγορανομικούς, περιβαλλοντικούς και δεν ξέρω και γω τι άλλους ελέγχους. Οι ανισότητες είναι τεράστιες, το χάσμα των λίγων που έχουν και των πολλών που θα ήθελαν να έχουν αβυσσαλέο. Όποιος πουλάει, κερδίζει∙ όποιος δεν πουλάει, χάνει. Έτσι απλά. Έτσι αδυσώπητα.

Θα αναρωτηθῄ ασφαλώς ο καλόπιστος αριστερίζων αναγνώστης του Συνιστολογίου: είναι δυνατόν να γίνεται ανεκτό κάτι τέτοιο στην κοινωνία μας εν έτει 2007; Επιτρέπεται να αφήνεται παντελώς αχαλίνωτος ο νόμος της ζούγκλας, καθ’ ον η μεγάλη ύαινα τρώει την μικρή; Από πότε η ελευθερία μεταμφιέστηκε σε ασυδοσία; Απο πού κι ως πού ο κοινωνικός δαρβινισμός ρυθμίζει την ζωή μας σε αυτήν την αγορά; Τι απέγινε η κοινωνική αλληλεγγύη, η στοιχειώδης ισότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη; Ποια είναι τέλος πάντων αυτή η αγορά που δεν την σκιάζουν οι συνδικαλιστικοί αγώνες και δεν την πλακώνει το δίκιο του εργάτη;

Τι άλλο, ο έρωτας βέβαια.

Το προφανές ερώτημα είναι γιατί θεωρούμε –και δικαίως– φρικτή την ιδέα παρέμβασης, αναδιανομής, αλληλεγγύης, ουσιαστικής ισότητας, πείτε το όπως θέλετε, όταν «αγοράζουμε» σεξ, έρωτα, ερωτοτροπίες, απολύτως φυσιολογική όμως όταν «αγοράζουμε» χρήματα (γιατί αυτό κάνουμε μέσῳ της εργασίας μας, καμιά φορά και μέσῳ της ανεργίας μας). Είναι τάχα τα χρήματα πιο σημαντικά από όλη την κλίμακα αισθητικών και πνευματικών απολαύσεων που κυμαίνεται από το κτηνώδες, ωμό, μπρουταλιάρικο σεξ και φτάνει στον πιο άδολο και παράφορο έρωτα; Δεν είναι τάχα στοιχειώδης σωματική ανάγκη, όσο και το φαγητό ή το ποτό; Γιατί ανεχόμαστε ότι κάποιοι συνάνθρωποί μας θα ζήσουν μια κενή, ανούσια, αδιάφορη ζωή λόγῳ ακριβώς έλλειψης έρωτα, εξεγειρόμαστε όμως αν π.χ. μειωθῄ η φορολογία των πλουσίων ή αυξηθούν οι έμμεσοι φόροι;

Υποθέτω ότι η απάντηση συνδέεται με τα δικαιώματα όχι εκείνου που θίγεται στα συμφέροντα και ενδεχομένως στα δικαιώματά του από την στέρηση, αλλά εκείνου που καλείται να θυσιάσῃ κάτι. Η φορολογία, δικαίως ή αδίκως, θίγει την ιδιοκτησία. Η εξηναγκασμένη συνουσία θα έθιγε πολύ πιο σοβαρά πράγματα.

Η (ανάλαφρη ασφαλώς) συνέχεια στο επόμενο.

Advertisements

Ετικέτες:

8 Σχόλια to “Η ελεύθερη αγορά των αισθημάτων Ι”

  1. Σπύρος Ντόβας Says:

    χμ, κάποιος θα μπορούσε να πει ότι μαχητικότητα με την οποία επιδιώκεται η αναδιανομή του πλούτου έχει ως (ανομολόγητο) σκοπό ΚΑΙ την εξομάλυνση των ανισοτήτων στην αγορά των αισθημάτων, μιας και, όπως λέγεται, οι δύο αυτές αγορές δεν είναι απολύτως ανεξάρτητες 🙂

  2. ktsynistologos Says:

    Η ιδέα του άρθρου είναι ενδιαφέρουσα και περιμένω το ΙΙ για να τη συλλάβω στο σύνολό της.

    Θέλω να επισημάνω όμως σ΄αυτή μια κάπως προβληματική παραδοχή: Την κατάφαση της δυνατότητας αξιοποίησης του εννοιολογικού ζεύγους «ισότητα-ανισότητα» στην περίπτωση του έρωτα. Υπάρχει πράγματι «ανισότητα» ανάμεσα σ΄εκείνον που απολαμβάνει τον έρωτα και σ’εκείνον που μένει μια ζωή ανέραστος, ή πρόκειται για άλλου είδους διαφορά; Είναι η ίδια διαφορά μ’εκείνη που υπάρχει ανάμεσα στον πλούσιο επιχειρηματία και τον μεροκαματιάρη εργάτη; Αν ναι, που ακριβώς έγκειται η ομοιότητα των δύο διαφορών;

    Θα ήθελα σε αυτό το σημείο κάτι παραπάνω από την επίκληση βασικών σου διαισθήσεων Αθανάσιε. Ιδίως γιατί νομίζω, ότι οι γλωσσικές μας συνήθειες δεν υποστηρίζουν επαρκώς τη θέση σου: Θα λέγαμε άραγε ποτέ -σε μια συζήτηση- ότι ο ανέραστος είναι «αδικημένος από την κοινωνία»; Ή μήπως απλώς θα του αποδίδαμε μομφή προσωπικής ιδιοτροπίας, θα του δείχναμε συμπάθεια (σε περίπτωση λ.χ. καταφανούς φυσικής μειονεξίας) ή θα καταλήγαμε σε μοιρολατρικές διαπιστώσεις ουράνειου τύπου («Αν είναι να ρθei θε ναρθει, αλλιώς θα προσπεράσει»);

    Η παρέμβαση νομίζω ότι προϋποθέτει: 1. ανισότητα και 2. βούληση υπέρβασής της. Διαπιστώνεις ότι στη σύγχρονη «αγορά»του έρωτα λείπει το δεύτερο. Είσαι όμως βέβαιος ότι υπάρχει το πρώτο;

    Το να θεωρούμε τυχερό τον εαυτό μας επειδή απολαμβάνουμε τον έρωτα, μου φαίνεται λογικό –εκφράζουμε με αυτό τον τρόπο την ευχαρίστησή μας και μιαν ορισμένη κοσμοθεωρία. Είναι όμως λογικό και να θεωρούμε άτυχο εκείνον που στερείται τον έρωτα; Και πόσο εύλογο είναι, συγκρίνοντας αυτόν με τον εαυτό μας να μιλάμε για ανισότητα;

  3. Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος Says:

    Κι όμως, είναι ακριβώς το ίδιο. Ένα μέρος της εύνοιας της Αφροδίτης οφείλεται σε εμάς: πόσο γυμναζόμαστε, πόσο ετοιμόλογοι και ενδιαφέροντες είμαστε στην συζήτηση, πόσο θαρραλέοι στην προσέγγιση. Προσωπική αξία λοιπόν. Ένα άλλο μέρος όμως οφείλεται στην τύχη, ένα παράγοντα δηλαδή αδιάφορο ηθικά: το ύψος μας, οι ασθένειές μας, οι αναλογίες του προσώπου μας. Από την άλλη μεριά όμως, η ανάγκη για έρωτα υπάρχει ούτως ή άλλως, και μάλιστα σε πολύ πιο έντονο βαθμό από ό,τι τα διάφορα συνδικαλιστικά «κεχτημένα». Αν, έστω σε κάποιον βαθμό, στοιχειώδης κοινωνική δικαιοσύνη επιβάλλει «από τον καθένα ανάλογα με τις δυνάμεις του στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του», άποψη ευρέως αποδεκτή στον εργασιακό και οικονομικό τομέα, ποιο θα ήταν εδώ άραγε το αντίστοιχο επίδομα ανεργίας και το αντίστοιχο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα; 🙂

    Μην περιμένης τίποτα σπουδαίο από το ΙΙ, θα είναι μόνο χαβαλές. 🙂

  4. Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος Says:

    Σπύρο, δεν το είχα σκεφτεί έτσι, αλλά τώρα που το λες εξηγούνται πολλά: «Το μέλλον μας δεν είναι ο καπιταλισμός – Είναι της Δαπίτισσας ο κώλος ο ζεστός». 🙂

  5. S G Says:

    χαχαχα καλες οι δαπιτισσες δηλαδη?

    λοιπον θαναση, οπως σου ειπα ηδη, η αγορα συναισθηματων παρουσιαζει αρκετες διαφορες σε σχεση με αλλες αγορες.

    Πρωταπολα δεν υπαρχει τελειος ανταγωνισμος, απαξ και βρεις συντροφο κλειδωνεσαι μεσα στην σχεση με νομικες και κοινωνικες πιεσεις.

    Κατα δευτερον ειναι και μια αρκετα ισορροπημενη αγορα, εν μερει και λογω των νομικων κωλυματων. Δηλαδη στον πληθυσμο, σε καθε ανδρα αντιστοιχει μια γυναικα (κατι παραπανω βασικα). Αν σκεφτεις οτι η πολυγαμια απαγορευεται, ειναι βασιμη η υποψια οτι η αγορα θα ισορροπει σε συνθηκες πληρους market clearing, καθε ανδρας βρισκει μια γυναικα και τουμπαλιν…

    Μαλιστα ο μονογαμισμος θεωρειται βασικα οτι ειναι ενα ατυπο καρτελ μεταξυ των ανδρων (φυσικα δεν εχει φτιαχτει υπερ των γυναικων οπως νομιζουν μερικοι) για να αποφυγουν συγκρουσεις και να βρισκει ο καθενας ενα ταιρι. Σε παλιοτερες εποχες το «αλφα αρσενικο» απλα θα μαζευε οσο περισσοτερες γυναικες μπορουσε και οι αλλοι θα εμεναν με το $#% στο χερι. Λενε βεβαια οτι σημερα κατι παρομοιο συμβαινει αλλα οχι στην ιδια χρονικη περιοδο αλλα κατα την διαρκεια της ζωης ενος ανδρα. Ο επιτυχημενος ανδρας κανει 3-4 γαμους, ο αποτυχημενος μπορει να ξεμεινει και εντελως.
    Παντως σε καθε περιπτωση ο μονογαμισμος σπρωχνει προς μια γενικη ισορροπια…

  6. Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος Says:

    Ευχαριστώ για την οικονομική ανάλυση, Σγ! Από την άλλη βέβαια είναι μια αγορά χωρίς κόστος εισόδου και πολύ αποκεντρωμένη.
    Η βασική βέβαια, μισοαστεία και μισοβαρή, απορία του κειμένου είναι γιατί κανείς, όσο σοσιαλιστής ή αριστερός ή κάτι τέτοιο τέλος πάντων, δεν σκέφθηκε να βοηθήση τους αδύναμους αυτής της αγοράς.
    Όσο για τις Δαπίτισσες, θα έλεγα ότι είναι απλώς μια φάση… Κάποτε την ξεπερνάς! 🙂

  7. Κουνούπι Says:

    Παρατηρώ ότι κανείς δεν απάντησε στο βασικό σου ερώτημα, γιατί αντιδρούμε στην ιδέα της «ερωτικής αναδιανομής» τη στιγμή που δεχόμαστε την άλλη ιδέα της οικονομικής αναδιανομής (=φορολόγηση).

    Κατ’ αρχήν, η ελεύθερη ερωτική αγορά είναι ένα φαινόμενο των πολύ τελευταίων δεκαετιών, κι αυτό μόνο σε περιορισμένες περιοχές της υφηλίου (Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία κ.λπ.). Επί χιλιετίες η ανθρωπότητα διατηρούσε την ερωτική της αγορά υπό καθεστώς ρύθμισης και παρέμβασης -αν όχι κρατικής, τουλάχιστον κοινωνικής: αναφέρομαι στις διάφορες μορφές του προξενιού, που απετέλεσε (και συνεχίζει ν’ αποτελεί, σε πλανητικό επίπεδο) τη βασική μορφή ερωτικής συμβολαιοπραξίας.
    Αυτό πάλι έχει να κάνει με τη μεταμόρφωση των δυτικών κοινωνιών από το 1910 και μετά. Τότε και μόνο ξεπεράστηκε ο Νόμος της Στενότητας, και οι επιδιώξεις της πλειοψηφίας μετατοπίστηκαν από το ζην στο ευ ζην. Οι πολυπληθείς αλλαγές που επέφερε αυτό το οικονομικό άλμα, επηρέασαν και την ερωτική νοοτροπία: εκεί που η παρέμβαση θεωρείτο φυσιολογική, έφτασε να θεωρείται σήμερα εξωφρενική.

    ΥΓ: Η λέξη «μπρουταλιάρικος» παραείναι… μπρουταλιάρικη.

  8. Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος Says:

    Κονούπι, σωστή η παρατήρηση ότι η ερωτική αγορά έχει ανοίξει τις τελευταίες δεκαετίες όσο δεν είχε ανοίξει επί αιώνες. Ζήτω η απορρύθμιση των σχέσεων! (και είμαι και παντρεμένος άνθρωπος…)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: