Ο Αλαβάνος, ο Hohfeld, o Windscheid και οι μαθητές

by

Σε προηγούμενη ανάρτησή μου είχα ασχοληθεί με ένα λογικο-πολιτικό σφάλμα που καταλόγισα στον Κ.Μητσοτάκη. Σήμερα θα καταπιαστώ με ένα αντίστοιχο σφάλμα που αφορά τον Αλέκο Αλαβάνο. Για τον καταλογισμό αυτού του σφάλματος θα αξιοποιήσω τη βοήθεια δύο σπουδαίων νομικών: του Hohfeld και του Windscheid…Αλλά ας ξεκινήσω με τον Αλέκο Αλαβάνο.

Ο πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. επισκέφθηκε χθες το Γυμνάσιο Νέας Πεντέλης και μίλησε μετά τον αγιασμό, στους μαθητές του. Ανάμεσα στα άλλα που τους είπε, ακούστηκε και το εξής απόσπασμα (που προβλήθηκε από όλα τα κανάλια):

«Παρότι το σύστημα είναι λίγο ανταγωνιστικό, χωρίζει τον έναν απ’τον άλλο, δημιουργεί μοναξιά πολλές φορές, μην ξεχάσετε το ομαδικό πνεύμα και…(παύση) όταν μπορείτε και δεν βλέπει η καθηγήτρια και έχετε διαβάσει καλά, αφήστε το διπλανό σας ή τη διπλανή σας να αντιγράψει από την κόλλα σας».

Όταν οι μαθητές συνειδητοποίησαν το περιεχόμενο της παραίνεσης Αλαβάνου ξέσπασαν σε ένα παρατεταμένο «α» και ένα χειροκρότημα. Ήταν ασφαλώς το επιφώνημα έκπληξης, μπροστά σε κάτι που δεν περίμεναν να ακούσουν από τον πολιτικό. Ίσως να ήταν και επιφώνημα επιδοκιμασίας για την αναφορά του στο «ομαδικό πνεύμα». Ως προς το χειροκρότημα πάλι, και αυτό ακόμη δεν φαίνεται να προήλθε μόνο από τους επίδοξους αντιγραφείς. Ήταν εξίσου ομαδικό και από άποψη ύφους σχεδόν οπαδικό.

Ο πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. μας αιφνιδίασε γενικότερα αυτή τη φορά. Κι αυτό γιατί έθιξε ένα ηθικό ζήτημα με –prima facie- καθαρό τρόπο, πήρε δηλαδή σαφή θέση χωρίς να υποπέσει σε εκείνο που ο συνιστολόγος Κωνσταντίνος χαρακτήρισε σε προηγούμενο post του, «γοητευτική ασυναρτησία». Εν προκειμένω, ο πρόεδρος φαίνεται ότι υπήρξε καθαρός σαν καταγάλανος ουρανός. Είπε στους μαθητές που τον άκουγαν με προσοχή τα εξής: ότι η αντιγραφή πρέπει να γίνεται ανεκτή από εκείνον που έχει διαβάσει καλά και του οποίου η κόλλα αντιγράφεται (έστω για συντομία –από τον «αντιγραφόμενο»). Είπε επίσης, ότι ο «αντιγραφόμενος» είναι καλό να παίρνει τα μέτρα του (να μην τον βλέπει η δασκάλα), με άλλα λόγια να μην αυτοθυσιάζεται απόλυτα για χάρη του αντιγραφέα. Πρότεινε δηλ. να μη διαταράσσεται μέσω της αντιγραφής η φαινομενική τάξη της εξέτασης.

Μετά από αυτά, το ερώτημα που γεννάται είναι αν ο Αλέκος Αλαβάνος υπήρξε πράγματι στο παραπάνω απόσπασμα καθαρός και σαφής, ή αν υπέπεσε και πάλι στη «γοητευτική ασυναρτησία» που του επιρρίπτει ο Κωνσταντίνος (ή, στη δική μου ορολογία, σε λογικά σφάλματα). Το ερώτημα είναι δηλαδή, τι ακριβώς είπε ο Αλέκος Αλαβάνος και τι εννόησε. Αν ο πρόεδρος είπε αυτό που εννόησε και αν εννόησε (και κατενόησε) αυτό που είπε… Εδώ είναι που χρειάζομαι τους Hohfeld και Windscheid για μια ορθή ανάλυση…

Από τον πρώτο εκ των δύο (Hohfeld) θα ήθελα να δανειστώ τη θεμελιώδη τυπικολογική σύλληψη της έννοιας του δικαιώματος. Μια δυνατή εφαρμογή της στην περίπτωση του Αλαβάνου, μας οδηγεί στο εξής συμπέρασμα: Η υποχρέωση ανοχής της αντιγραφής από τον αντιγραφόμενο ισοδυναμεί με την αναγνώριση ενός δικαιώματος αντιγραφής στον αντιγραφέα. Άρα: Όσοι αντιγράφουν δικαιούνται να το κάνουν. Είναι άραγε αυτή η θέση, τμήμα και λογική συνέπεια της θέσης του Αλέκου Αλαβάνου ή μήπως ο ίδιος δεν θα προσυπέγραφε κάτι τέτοιο; Με απλά λόγια: Είπε ή δεν είπε ο αριστερός Πρόεδρος τέτοιο πράγμα, στο απόσπασμά του που αναφέρθηκε παραπάνω;

Από τον δεύτερο εκ των δύο (τον Πανδεκτιστή Windscheid) θα δανειστώ μια πασίγνωστη στους νομικούς παράδοξη ρήση, που αφορά τον τρόπο που πρέπει να ερμηνεύουν οι δικαστές το νόμο: «Ναι μεν δεν ισχύει ό,τι είπε ο νομοθέτης εφόσον δεν ήθελε να το πει, αλλά δεν ισχύει και ό,τι ήθελε να πει εφόσον δεν το είπε». Ας υποθέσουμε ότι ο Αλαβάνος είναι ο νομοθέτης (κάτι που ούτως ή άλλως θέλει να γίνει) και οι μαθητές του γυμνασίου Πεντέλης, ο υπάκουος σ’αυτόν δικαστής. Το ερώτημα τώρα παίρνει την εξής μορφή: Μπορούν οι μαθητές να αντιγράφουν, δηλαδή ακολουθούν αν αντιγράψουν αυτό που είπε ο πρόεδρος; Ή ο πρόεδρος είπε μεν (λογικώς) ότι μπορούν να αντιγράφουν, αλλά δεν ήθελε και να εννοήσει κάτι τέτοιο; Σε μια τέτοια περίπτωση, ισχύει το λεγόμενο από τον Windscheid: «Ναι μεν δεν ισχύει το δικαίωμα αντιγραφής γιατί ο Αλαβάνος δεν ήθελε να πει κάτι τέτοιο, αλλά δεν ισχύει και η απαγόρευση αντιγραφής γιατί ο Αλαβάνος δεν την συμπεριέλαβε σε όσα είπε». Τελικά, απο πουθενά δεν φαίνεται ποιά είναι η θέση του προέδρου ως προς την αντιγραφή (και οι εικασίες μας για το τί θέλησε παραμένουν εικασίες): Την αποδέχεται την αντιγραφή ο πρόεδρος ως κάτι φυσικό και επόμενο, ή θα την επέκρινε ως κάτι απαράδεκτο και αντίθετο με την αρχή της ισότητας σε μια εξέταση;

Με τα παραπάνω, έρχομαι να επιβεβαιώσω συμπεράσματα του συνιστολόγου Κωνσταντίνου και μένω με την απορία «τι ακριβώς είπε και τι ακριβώς εννόησε» ο πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α στο προηγούμενο απόσπασμα, ως προς την αντιγραφή… Συνέστησε άραγε στους επιρρεπείς σε αυτή μαθητές να τη δοκιμάζουν, βασισμένοι στο ότι οι «καλοί μαθητές» θα επιδεικνύουν ομαδικό πνεύμα και θα τους ανέχονται; Μήπως άραγε, θα έπρεπε να έχει πει –ταυτόχρονα- και κάτι σχετικά με το αντι-ομαδικό πνεύμα που χαρακτηρίζει την ίδια την αντιγραφή; Δεν κρύβει κι αυτή απαράδεκτο «εαυτουλισμό» καθώς ο αντιγραφέας ρισκάρει όχι μόνο τη δική του τύχη αλλά και την τύχη του αντιγραφομένου, για να πετύχει το σκοπό του; Και πόσο ρεαλιστικό είναι άραγε, ότι ο αντιγραφέας δεν θα προσπαθήσει να αντιγράψει «όταν τον βλέπει η δασκάλα»; Νομίζω ότι τον αντιγραφέα, κατα κανόνα, τον νοιάζει λιγότερο αν θα τον δει η δασκάλα απ’ όσο ο κίνδυνος να πάρει κουλούρα στο διαγώνισμα…

Και ένα τελευταίο ερώτημα: Ας υποθέσουμε ότι η στάση που προτείνει ο Αλ.Αλαβάνος είναι πράγματι πιο ανθρώπινη και πιο συναδελφική. Κι εγώ ο ίδιος θυμάμαι, άφηνα συμφοιτητές μου να αντιγράφουν από την κόλλα μου στο Πανεπιστήμιο, και έχω σήμερα κρατήσει μεταξύ αυτών δυο-τρεις αξιόλογους φίλους. Το έκανα όμως κρίνοντας την «κατάσταση ανάγκης τους» ή τον χαρακτήρα τους και πάντοτε ad hoc, και όχι πιστεύοντας σε κάποιο απαράδεκτο «δικαίωμα αντιγραφής τους» ούτε θεωρώντας ότι έχω και «υποχρέωση» από πάνω να τους πασάρω την κόλλα μου χάριν ομαδικού πνεύματος… Γιατί λοιπόν δεν αφήνουμε τον καθένα (και τους μαθητές Γυμνασίου) να κρίνει μόνος του αν πρέπει να ανέχεται ή όχι τους αντιγραφείς και υπό ποιες περιστάσεις; Και γιατί δεν καταδικάζουμε ευθέως την αντιγραφή ως κάτι κακό; Γιατί πάμε άκριτα και λαϊκιστικά να καθιερώσουμε έναν γενικό κανόνα με τόσα λογικά και ηθικά σκοτεινά σημεία;

υγ. Αφήνω εκτός ανάλυσης ότι από το «ομαδικό πνεύμα» του αποσπάσματος Αλαβάνου εξαιρείται, χωρίς καμία εξήγηση, ο/η Καθηγητής-τρια. Και μάλιστα δεν εξαιρείται απλώς αλλά και προβάλλεται ουσιαστικά, ως «οιονεί-αντίπαλος» των μαθητών. Προφανώς, πρόκειται για έναν κακό μπαμπούλα που δεν μπορεί να συμμετέχει στην «ομάδα» της τάξης…

υγ2. Και μια λογική παρατήρηση για κατακλείδα: Μια άλλη αξιοποίηση της ανάλυσης Hohfeld, θα μπορούσε να είναι πιο φιλική στον Αλ. Αλαβάνο. Σύμφωνα με αυτή, ο πρόεδρος δεν μίλησε για μια «υποχρέωση ανοχής της αντιγραφής» αλλά για το «επιτρεπτό», την «ελευθερία» του αντιγραφομένου να την ανέχεται (καταργώντας βέβαια και πάλι, την αρχή της ισότητας στην εξέταση). Νομίζω ωστόσο ότι αυτή η προσέγγιση δεν θα ήταν σωστή, καθώς ο Αλαβάνος έκανε λόγο για το ομαδικό πνεύμα (από το οποίο απορρέει υποχρέωση να μην είμαστε αντιομαδικοί, και όχι απλή ελευθερία). Η φράση του πάλι, «όταν μπορείτε» στο απόσπασμα που παρέθεσα, σημαίνει απλώς «impossibilium nulla est obligatio» και όχι «nulla obligatio». Τέλος, αν ο Αλέκος Αλαβάνος μιλούσε για ελευθερία ανοχής της αντιγραφής, θα έπρεπε να μην προεξοφλεί τη μονόδρομη κατεύθυνση άσκησης αυτής της ελευθερίας, κάτι που προφανώς κάνει…

Advertisements

22 Σχόλια to “Ο Αλαβάνος, ο Hohfeld, o Windscheid και οι μαθητές”

  1. athanasiosanagnostopoulos Says:

    Να πω την αμαρτία μου, δεν νομίζω ότι χρειαζόταν η επίκληση του Ωφέλδου και του Βινδοσχείδου και λοιπών μεθοδολογικών κυκλώπων κατά του πτωχού τω πνεύματι Αλαβάνου… Ευτυχώς που δεν προέτρεψε τα παιδιά να κολλάνε και τις τσίχλες τους στα θρανία δηλαδή, έτσι, για να μην καταπιέζωνται στο ταξικό σχολείο βρε αδερφέ…

  2. ktsynistologos Says:

    Δεν θα συμφωνήσω με την εξομολογηθείσα «αμαρτία» σου Αθανάσιε.
    Κι αυτό για δύο λόγους.

    Αφενός γιατί η προτροπή Αλαβάνου έχει ανθρωπιστικό περιεχόμενο και πειστική δύναμη. Πώς να το κάνουμε (βρε αδερφέ); Τείνουμε νομίζω όλοι να συμπαθούμε τους γενναιόδωρους συμμαθητές μας και να αντιπαθούμε τα φυτά που κρύβουν την κόλλα τους…Άρα, η αντίκρουσή της παραίνεσης Αλαβάνου δεν μπορεί να γίνει με θολή επίκληση κάποιας «φτώχειας τω πνεύματι» αλλά πρέπει να γίνει με ακριβή επιχειρήματα.

    Δεύτερον γιατί αν προεξοφλούμε με τη σειρά μας τον πρόεδρο του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ως πτωχό τω πνεύματι για να χτυπήσουμε τις θέσεις του, διαπράττουμε κι εμείς ένα λογικό σφάλμα, που λέγεται petitio principii.

    Και ξέρεις πόσο κακή γνώμη έχω για το συγκεκριμένο σφάλμα…

    υγ. Άντε, το ad hominem λέω να μην στο καταλογίσω!

  3. αναστασιος κ. Says:

    Κατανοώ το άγχος που του προκαλεί η προεκλογική περίοδος, ο «αέρας» του Τσίπρα κλπ κλπ, αλλά αφού τα παιδιά δεν ψηφίζουν, ΓΙΑΤΙ;

  4. S G Says:

    απο τα λιγ απου ακουω σε ραδιοφωνα κτλ ο Αλαβανος πραγματικα την εχει δει κατι σαν ο καλος παππους που αφηνει τα εγγονια του να κανουν αυτα που δεν αφηνουν οι γονεις. αυτο εχει πλακα αν μιλαμε για παιδια αλλα ειναι παντελως ανευθυνη σταση για εναν πολιτικο που θελει να ειναι στην Βουλη. Η προτροπη για αντιγραφη δεν ειναι το πρωτο ατοπημα, γενικα το λεξιλογιο της αριστερας στις εκλογες ειναι απο αστειο εως τραγικο.

    Ανυπακοη, απειθαρχια, αντισταση και λοιπες ασυναρτησιες ειναι ψωμοτυρι για αυτους. Λες και η Ελλαδα δεν εχει αρκετη αναρχια τεμπελια και αποφυγη της προσπαθειας, χρειαζεται ο αλαβανος να την προωθησει…

  5. Ασμοδαίος Says:

    Δεν πρόκειται περί μίας ρητορικής αποστροφής του λόγου του κ. Αλαβάνου, ούτε για μια προσπάθεια να καλοπιάσει το ακροατήριότου, αλλά για τον ξεπεσμό μίας παράταξης, όπως λέει και στο άρθρο <a href=»http://www.ppol.gr/fullarticle.php?id=1603″ rel=αυτό ο εξαίρετος, imho, κ. Τσούκας.

  6. Ασμοδαίος Says:

    Ξανά! 🙂

    Δεν πρόκειται περί μίας ρητορικής αποστροφής του λόγου του κ. Αλαβάνου, ούτε για μια προσπάθεια να καλοπιάσει το ακροατήριότου, αλλά για τον ξεπεσμό μίας παράταξης, όπως λέει και στο άρθρο αυτό ο εξαίρετος, imho, κ. Τσούκας.

    (Για να δούμε…)

  7. Νικόλας Says:

    ksynistologe, αυτό

    ‘Η υποχρέωση ανοχής της αντιγραφής από τον αντιγραφόμενο ισοδυναμεί με την αναγνώριση ενός δικαιώματος αντιγραφής στον αντιγραφέα.’

    δεν πιστεύω οτι προκύπτει από την τυπολογία του Hohfeld. Η τυπολογία του Hohfeld πάει ως εξής:

    1. ο Α έχει δικαίωμα να φ => ο Β έχει καθήκον να μην αποτρέψει τον Α όταν φ (διαφορετικά: στερείται ελευθερίας να αποτρέψει τον Α)

    2. ο Α έχει ελευθερία να φ => ο Β δεν έχει δικαίωμα ο Α να μην-φ

    Ο Hohfeld προσυπογράφει την 1. Αλλά από την 1 δεν συνεπάγεται η αντιστροφή της, οτι δηλαδή

    3. ο Β έχει καθήκον να μην αποτρέψει τον Α όταν φ (διαφορετικά: στερείται ελευθερίας να αποτρέψει τον Α) => ο Α έχει δικαίωμα να φ

    Η (3) δεν υπάρχει στο κείμενο του Hohfeld, ούτε συνεπάγεται από αυτό.

    Και είναι, ούτως ή άλλως, παράλογη. Οτι έχω καθήκον να απέχω από παρεμβολή με τον Α όταν με εξυβρίζει δεν συνεπάγεται οτι ο Α έχει δικαίωμα να με εξυβρίσει. Ως εκ τούτου η απόδοση στον Αλαβάνο της πεποίθησης οτι κάποιος έχει δικαίωμα να αντιγράφει είναι non-sequitur.

  8. Κωνσταντίνος Says:

    Συμφωνώ κι εγώ με το Νικόλα – η Hohfeldian προσέγγιση εδώ είναι μάλλον ατυχής. Και είναι ατυχής όχι μόνο γιατί πράγματι ο Hohfeld δε λέει πουθενά αυτό που του αποδίδει ο ΚΤ αλλά και γιατί ούτε ο Αλαβάνος λέει αυτά που του αποδίδονται στην ανάρτηση. Ο Αλέκος δεν προστάζει τους μαθητές να αφήνουν τους συντρόφους τους να αντιγράφουν (όπως θα έκανε αν πίστευε ότι έχουν ένα τέτοιο καθήκον), αλλά τους παροτρύνει να το κάνουν. Κατά τα φαινόμενα λοιπόν, κάνει λόγο για μία ηθική ανωτερότητα δυνάμει της οποίας οι διαβασμένοι μαθητές θα ήταν καλό να ξεχνούν που και που το ανταγωνιστικό του περιβάλλοντος και να ζημιώνουν τους εαυτούς τους βοηθώντας τους φίλους τους. Συμφωνώ, ασφαλώς, με την επισήμανση του ΚΤ ότι οι οκνηροί και αμελείς μαθητές δε θα πρέπει να επιβραβεύονται, όχι μόνο γιατί αυτό θα ήταν άδικο, αλλά και γιατί θα ήταν επιζήμιο για τους ίδιους τους φαινομενικά ευνοημένους. Εδώ κρύβεται και -ακόμα μία- λογική ακροβασία του Αλέκου: αν πιστεύει -όπως προφανώς υπονοεί- ότι ο ανταγωνισμός στα σχολεία είναι κάτι κακό, τότε προφανώς θεωρεί ότι θα πρέπει να δίνεται έμφαση αποκλειστικά στην ουσιαστική μάθηση (τι άλλο;) και όχι λχ στην πρωτιά ή την είσοδο στα ΑΕΙ. Αυτό, όμως, που προτείνει είναι καταστροφικό για τους μαθητές που παραμελούν το διάβασμά τους γιατί τους δίνει έναν ακόμα λόγο για να συνεχίσουν να μην μαθαίνουν.

    Διαβάζοντας, τώρα, πίσω από τις γραμμές και συνεχίζοντας από το σχόλιο του ΚΤ για τους δασκάλους που μένουν έξω από την «συντροφικότητα» του Αλέκου, νομίζω ότι μπορούμε να μάθουμε κι εμείς κάτι σημαντικό: ότι η μεταφορά της νομικής ανάλυσης του Hohfeld στο ηθικό πεδίο είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνη και θα πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στο νόμο, στην ηθική υπάρχουν καθήκοντα που δεν αντιστοιχούν στο δικαίωμα κανενός: έχω πχ καθήκον να μην κάνω κομμάτια την Αφροδίτη της Μήλου, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται το δικαίωμα κανενός να μη γίνει κομμάτια το συγκεκριμένο έργο τέχνης -αν έχουμε κάποιο δικαίωμα αυτό αφορά την πρόσβαση στην τέχνη και την απόλαυσή της γενικά και όχι κάποιο συγκεριμένο έργο. Εδώ, λοιπόν, τι υπονοεί ο αντεξουσιαστής Αλέκος; Ότι έχουμε καθήκον γενικά να αμφισβητούμε και να αντιπαλεύουμε την εξουσία (εδώ το δάσκαλο, που γι΄αυτό το λόγο εξαιρείται της αλληλεγγύης που λέγαμε) και γι΄αυτο θα πρέπει να παραβαίνουμε τους κανόνες που αυτή μας επιβάλλει (εδώ το να είμαστε ανταγωνιστικοί και μόνοι θεριστές των καρπών μας – λές να πρεσβεύει κοινωνικοποίηση όχι μόνο των πόρων αλλά και των πνευματικών καρπών;). Από την υποχρέωση αυτή, όμως, δεν συνάγεται ότι οι συμμαθητές μας έχουν δικαίωμα να αντιγράψουν από το γραπτό μας – ακόμα κι αν συνάγεται περαιτέρω υποχρέωσή μας να παραβαίνουμε κάθε κανόνα ή έστω τον συγκεριμένο (κάτι που πιθανότατα δεν ισχύει φυσικά, αλλά ας το δεχθούμε χάριν της συζήτησης). Σε κάθε περίπτωση, είμαι υποχρεωμένος να συμφωνήσω και με τον Θανάση: όλα αυτά που συζητούμε εδώ είμαι βέβαιος ότι δεν τα έχει σκεφθεί ο Αλέκος…

  9. athanasiosanagnostopoulos Says:

    Κωνσταντίνος: «Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στο νόμο, στην ηθική υπάρχουν καθήκοντα που δεν αντιστοιχούν στο δικαίωμα κανενός»

    Και στον νόμο υπάρχουν, καλούνται βάρη, Obliegenheiten εάν καλώς ενθυμούμαι. Τέτοιο βάρος θέλει να φορτώση και ο κυρ Αλέκος στους δύσμοιρους μαθητές που έκαναν το σφάλμα να διαβάζουν τα μαθήματά τους, συναινούντος και του 5% του εκλογκού σώματος.

  10. Κωνσταντίνος Says:

    Κατά Hohfeld, Αθανάσιε, δεν υπάρχουν, κατά Hohfeld… Δεν υπήρξα και πολύ σαφής, ομολογώ, οπότε καλά κάνεις και με διορθώνεις.

  11. ktsynistologos Says:

    Ευχαριστώ για τη συμμετοχή όλων.

    Ας απαντήσω κι εγώ με τη σειρά μου. Θα είμαι κατ’ανάγκην μακροσκελής για να μην αφήσω απορίες.

    Στον Κωνσταντίνο:

    Στο κείμενό μου, δεν μεταφέρω την τυπολογία Hohfeld σε ηθικό πεδίο. Αξιοποιώ απλώς μια τυπικολογική προσέγγιση για την ανάλυση μιας πολιτικής δήλωσης, και το κάνω με πολύ προσεκτικό τρόπο. Με αδικείς, λοιπόν. Το σχόλιό σου δε, στο μέτρο που ακολουθεί αυτό του Νικόλα, υπόκειται στην απάντηση που ακολουθεί.. Εδώ, αδίκησες τον εαυτό σου. Έχεις όμως κάνει και κάποια πολύ ενδιαφέροντα σχόλια (για τις υποχρεώσεις που δεν αντιστοιχούν σε δικαιώματα –εγώ τις λέω «μη σχεσιακές υποχρεώσεις») τα οποία θα ήθελα να βρω περισσότερο χρόνο να τα συμπληρώσω.

    Στον Νικόλα:

    Νικόλα, θα προσπαθήσω να σου εξηγήσω 1. γιατί υποχρεούσαι να με απαλλάξεις από τη μομφή του non sequitur, 2. γιατί δικαιούμαι να ζητώ κάτι τέτοιο και 3. γιατί η συγκεκριμένη μομφή αφορά τελικά εσένα (και όχι εμένα).

    Πρώτα όμως κάποιες διευκρινίσεις:

    Στο κείμενό μου, χρησιμοποίησα τον Hohfeld ως εμβληματική μορφή μιας γενικότερης κατεύθυνσης στη σύλληψη των δεοντικών-νομικών τροπικοτήτων (δικαίωμα, υποχρέωση κ.λπ). Δεν ισχυρίστηκα πουθενά ότι αποδίδω ή ακολουθώ πιστά το πρωτότυπο, πλήρες τυπολογικό σχήμα του Hohfeld, αντιθέτως χρησιμοποίησα φράσεις όπως «μια δυνατή αξιοποίησή της σύλληψης Hohfeld» (στην 7η παράγραφο) και «μια άλλη εφαρμογή της σύλληψης Hohfeld» (στο υστερόγραφο 2). Αν και θεωρώ ότι ο καλοπροαίρετος και προσεκτικός αναγνώστης μου μπορούσε να προσέξει τις παραπάνω φράσεις, κρίνω ex post ότι θα ήταν καλύτερο να τις είχα θέσει με bold χαρακτήρες. Ακόμη καλύτερο θα ήταν να μιλούσα γενικότερα για μια «δυνατή εφαρμογή δεοντικής και νομικής λογικής» αντί για μια «δυνατή εφαρμογή της σύλληψης Hohfeld». Γιατί ο Hohfeld (για όσους δεν το υποψιάζονται) είναι -απλώς- η κορυφή του παγόβουνου της δεοντικής λογικής. Και η τυπολογία του σήμερα έχει υποστεί τεράστια ανάπτυξη και εκλέπτυνση.

    Παρόλα αυτά –και τούτο είναι από τα «θαύματα του Συνιστολογίου»!- εξακολουθώ να κινούμαι απολύτως στο πνεύμα του Hohfeld (και νομίζω και στο γράμμα του). Και να γιατί: Όταν ο Hohfeld αναπτύσσει ως ατομικά στοιχεία της μοριακής έννοιας «δικαίωμα» τις αξιώσεις (δικαιώματα), τις ελευθερίες και όλα τα συναφή, είναι σαν να μας λέει: Δώστε μου μια «κατάσταση δικαιώματος» και σας δίνω εγώ τα εργαλεία (μια τυπολογία) για να την αναπτύξετε στα ατομικά της στοιχεία, σύμφωνα με τις εμπειρικές ή νομικές σας ανάγκες. Όταν λοιπόν εμένα ο Αλαβάνος μου δίνει μια κατάσταση δικαιώματος αποκρυσταλλωμένη στη φράση του «ομαδικό πνεύμα», είμαι ελεύθερος να την αναλύσω όπως εγώ νομίζω: Την ανέλυσα λοιπόν, σε claim και duty (δικαίωμα ή αξίωση και καθήκον) χωρίς να αποκλείσω, αλλά αποδυναμώνοντας στο υστερόγραφό μου μιαν άλλη δυνατή ανάλυση. Και εν συνεχεία, διάλεξα να ξεκινήσω από την υποχρέωση και να παραγάγω στη βάση αναλυτικού ορισμού (λογικής ισοδυναμίας δηλαδή) ποιο είναι το αντίστοιχο δικαίωμα (αξίωση). Όλα είναι καθαρά και ξάστερα εδώ –είναι μάλιστα equivalent, και κάπου πρέπει να έχεις μπερδευτεί. Η ανάλυση Hohfeld είναι μια σκέτη τυπικούρα, αλλά –νομίζω- πολύ χρήσιμη, όταν και εφόσον η σημασιολογική ερμηνεία που την αξιοποιεί είναι καλή. Η δε προσπάθειά σου Νικόλα να συλλάβεις την τυπολογία Hohfeld με τρόπο ουσιαστικό, σε θέτει αυτομάτως εκτός hohfediaνού πνεύματος…

    Ας πούμε όμως –arguendo- ότι έχω λάθος. Δηλαδή ότι δεν μπορώ κατά Hohfeld να περάσω από υποχρεώσεις σε δικαιώματα αλλά μόνο από δικαιώματα σε υποχρεώσεις. Ας πούμε ότι η σχέση μεταξύ των δύο τροπικοτήτων είναι σχέση υλικής συνεπαγωγής και όχι λογικής ισοδυναμίας (αυτό λες, νομίζω).

    Ερώτημα: Ποιος θα μου πει από πού πρέπει να ξεκινήσω; Υποθέτω ότι μπορώ να το αποφασίσω αυτό ελεύθερα. Αποφάσισα λοιπόν να ξεκινήσω από την υποχρέωση. Το ζήτημα είναι ότι την απόφασή μου αυτή, την έλαβα κινούμενος ήδη στο ευρύτερο πλαίσιο της έννοιας ομαδικό πνεύμα (δηλ. εντός μιας κατάστασης δικαιώματος που θέλησα να αναλύσω). Νομίζω ότι αυτή η κρίσιμη λεπτομέρεια σου διέφυγε. Εντός μιας συγκεκριμένης κατάστασης δικαιώματος οι ρόλοι των προσώπων (δικαιώματα, υποχρεώσεις) εναλλάσσονται με βάση τις αρχές της συμμετρίας (λογική των σχέσεων) και η κίνηση είναι αμφίδρομη. Να τι μας λέει ο Hohfeld κάπου (τσιτάρω από Alexy, Theorie der Grundrechte, σ.190):

    «If X has a right against Y that he shall stay off the former’s land, the correlative (and equivalent) is that Y is under a duty toward X to stay off the place».

    Και τώρα περνάω σε μια πιο τυπική ανάλυση, για όσους τυπικολόγους θα ήθελαν να την παρακολουθήσουν. Στοχεύει στην πλήρη ανασκευή του non sequitur του Νικόλα, που λογαριάζω ως την ύψιστη πρόκληση που μπορεί να απευθυνθεί σε γραπτό μου!

    Η πρόταση που αξιοποίησα στηριγμένος σε μια –εύλογη νομίζω- ερμηνεία του «ομαδικού πνεύματος» Αλαβάνου, σχηματίζεται τυπικά χρησιμοποιώντας πρωτοβάθμια κατηγορηματική λογική των σχέσεων, δύο τριθέσιους τελεστές (Ο=υποχρέωση και R=δικαίωμα), ένα κατηγορηματικό σύμβολο Φ που σημαίνει: «αφήνει αφύλακτη προς αντιγραφή την κόλλα του» και δύο ατομικές σταθερές, Α και Β για τα πρόσωπα του αντιγραφέα και του αντιγραφομένου αντίστοιχα.

    Και ήταν η πρόταση:

    RAB(Φ) ↔ ΟΒΑ(Φ). «Ο Α έχει δικαίωμα έναντι του Β να αφήσει (ο Β) αφύλακτη την κόλλα του προς αντιγραφή ανν ο Β έχει υποχρέωση έναντι του Α να αφήσει αφύλακτη την κόλλα του προς αντιγραφή».

    Με βάση αυτή την πρόταση, δόμησα ένα επιχείρημα (στην πραγματικότητα είναι όλο ένας ορισμός!) που ήταν το εξής:

    1. OBA(Φ)
    Την πρόταση αυτή συνήγαγα από ερμηνεία Αλαβάνου
    2. RAB(Φ) ↔ ΟΒΑ(Φ)
    Ορισμός που υιοθέτησα στο πνεύμα Hohfeld
    3. RAB(Φ)
    Συναχθέν δικαίωμα αντιγραφής

    Η 3 διαβάζεται: «Ο Α έχει δικαίωμα έναντι του Β να αφήσει (ο Β) αφύλακτη την κόλλα του προς αντιγραφή. Η πρόταση αυτή μπορεί –νομίζω εύλογα- να αποδοθεί ως: Ο Α έχει δικαίωμα αντιγραφής έναντι του Β. Πρόκειται για το δικαίωμα αντιγραφής, που θεμελίωσα νομίζω επαρκώς.

    Η διαφωνία σου, Νικόλα, έγκειται στο ότι δεν βρίσκεις στον Hohfeld, την πρόταση 2 του παραπάνω επιχειρήματός, αλλά μόνο την πρόταση 1 του δικού σου σχολίου που είναι η πρόταση: RAB(Φ) → ΟΒΑ(Φ). Αν χρησιμοποιούσα την πρόταση αυτή, όντως θα είχαμε non sequitur (συγκεκριμένα «κατάφαση του επομένου»). Το θέμα όμως είναι, ότι πρέπει να αφήσεις πια τον Hohfeld και να κοιτάξεις το δικό μου επιχείρημα, τουλάχιστον αν θέλεις να επιρρίψεις σε μένα, non sequitur….

    Στο επιχείρημα μου, δεν βλέπω τέτοιο πρόβλημα. Ξανακοίταξέ το και εσύ με προσοχή. Αυτό που ενδέχεται να υπάρχει είναι μια ψευδής προκείμενη (η 2) ή καλύτερα, ενδέχεται η στήριξη της 2 αποκλειστικά στο παραδοσιακό σχήμα Hohfeld να είναι εσφαλμένη. Νομίζω ότι ούτε αυτό συμβαίνει. Αν όμως θα θέλαμε οπωσδήποτε να συμβαίνει κάτι, αυτό θα ήταν μόνο «μη ορθότητα» και όχι «μη εγκυρότητα» του επιχειρήματός μου. Non sequitur λοιπόν δεν υπάρχει σε μένα. Και περιμένω να με επαληθεύσεις ή να με διαψεύσεις σε αυτή τη διαπίστωση.

    Υπάρχει όμως σε σένα. Γιατί στο σχόλιό σου, καταλήγεις στο συμπέρασμα ενός δικού μου non sequitur, ξεκινώντας από προκείμενες ικανές να γεννήσουν υποψία για τη μη-ορθότητα του επιχειρήματός μου, όχι όμως να καταδείξουν μη-εγκυρότητά του. Αυτό είναι ένα περίεργο δικό σου «non sequitur με συμπέρασμα non sequitur», που θα το ονόμαζα και «non sequitur μπούμερανγκ» και –πιθανότατα- μόλις το βλέπεις να έρχεται προς τα εκεί…

    Υγ. Νικόλα, το παράδειγμά σου με την εξύβριση δεν με πείθει προσωπικά και νομίζω ότι δεν μπορεί να στηριχθεί σε επίκληση κοινών διαισθήσεων ή κοινής γλωσσικής χρήσης. Αν έχω υποχρέωση να ανέχομαι κάποιον να με καθυβρίζει χωρίς να αντιδρώ, τότε δεν βρίσκω καθόλου «παράλογο» να διερωτηθώ αν ο υβριστής μου αξιοποιεί σχετικό δικαίωμά του. Θα μπορούσα μάλιστα κάλλιστα να του φωνάξω: «Μα καλά, με ποιο δικαίωμα με βρίζεις;»

    Υγ. Και πάλι σ’ευχαριστώ για το αξιόλογο σχόλιο σε αυτή τη συζήτηση. Είμαι πρόθυμος να ξανασυζητήσουμε τον Hohfeld, και με τυπικούς ακόμη όρους σε κάποια μελλοντική ανάρτηση, ώστε να λύσουμε απολύτως απορίες μας που αφορούν τα σκοτεινά του σημεία.

  12. athanasiosanagnostopoulos Says:

    Νταξ’ ρε φίλε ναούμ’, δεν σε είπε και καμπούρη… 🙂

  13. Κωνσταντίνος Says:

    Παραβλέπω τα βαρύγδουπα «αδικείς τον εαυτό σου» και τα λοιπά κιτσομπαρόκ και κάνω μόνο το ακόλουθο σχόλιο:

    Αυτό το «Ο Α έχει δικαίωμα έναντι του Β να αφήσει (ο Β) αφύλακτη την κόλλα του προς αντιγραφή ανν ο Β έχει υποχρέωση έναντι του Α να αφήσει αφύλακτη την κόλλα του προς αντιγραφή» δεν προκύπτει ούτε από το Fundamental Legal Conceptions, τουλάχιστον όπως το διαβάζω εγώ, ούτε από την παραπομπή σου – που επιβεβαιώνει απλώς αυτό που σου λέμε και λέει όλος ο κόσμος- ούτε από ό,τι σχετικό έχω εγώ προσωπικά διαβάσει. Αν θέλεις να μας διαφωτίσεις με παραπομπές για το debate που έχει προχωρήσει τόσο ώστε να υποστηρίζει τη θέση σου θα με υποχρεώσεις. Μέχρι τότε, θα σου δώσω εγώ μία πολύ ψαγμένη παραπομπή: W. N. Hohfeld, Fundamental Legal Conceptions, As Applied in Judicial Reasoning and Other Legal Essays. Αξίζει να του ρίξεις μια ματιά. Σου θυμίζω, επίσης, ότι εγώ θεωρω ότι και η εφαρμογή του μοντέλου σου στην περίπτωση του Αλέκου είναι ατυχής και, κακά τα ψέμματα, ανίατος. Αυτά και σας αφήνω να τα πείτε.

  14. ktsynistologos Says:

    Κωνσταντίνε φίλτατε,

    Ξανααδικείς φρικτά τον εαυτό σου. Το equivalent του Hohfeld μεταξύ duty και right (claim) δεν σου λέει δηλαδή τίποτε; Αγγλικά Κωνσταντίνε ξέρεις; Equivalence ξέρεις τί σημαίνει;

    Ξαναδιάβασε Hohfeld. Για άλλη παραπομπή πάρε, εκ μέρους μου Alexy (είναι αρκετός για αρχή). Μετά διάβασε Kanger ας πούμε. Και τα ξαναλέμε ευχαρίστως. Δεν αποκλείεται, να κάνω κάπου λάθος.

    Όσο για μένα: Στείλε μου, αν έχεις την καλοσύνη, από το JSTOR τις μελέτες του Ηohfeld στο Yale για να τις δω προσεκτικά. Απο εσένα τις περιμένω και το ξέρεις πολύ καλά. Ξέρεις επίσης, ότι εδώ δεν έχω κανέναν τρόπο να τις βρω.

    υγ1. Για το ότι δεν συμφωνείς με την ερμηνεία του ομαδικού πνεύματος ως υποχρέωσης, δεν το παραβλέπω, και δεν έχω κανένα πρόβλημα. Θα έπρεπε όμως να σε είχε καλύψει πλήρως το υστερόγραφο 2 του κειμένου μου. Αλλά το διάβασες, φαίνεται εντελώς πρόχειρα. Ε, έτσι δεν θα κάτσω να κάνω κουβέντα, με συγχωρείς πολύ. Όταν αναλύουμε λογικά αναλύουμε, δεν κάνουμε πλακίτσα….

  15. ktsynistologos Says:

    Αποσύρω το αμέσως παραπάνω, θυμωμένο, σχόλιό μου. Ανακαλώ και τη φράση «Εδώ αδίκησες τον εαυτό σου» στην τέταρτη παράγραφο του μακροσκελούς δεύτερου σχολίου μου, που αποτέλεσε τη μόνη -και επαρκή;-αιτία επίθεσης του συνιστολόγου Κωνσταντίνου εναντίον μου. Περιμένω -και θα ασχοληθώ μόνο- με επιχειρήματα.

  16. Κωνσταντίνος Says:

    Να αποσύρω, λοιπόν, κι εγώ το κάπως χονδροειδές -αλλά, σε κάθε περίπτωση, καλοπροαίρετα χιουμοριστικό- «κιτσομπαρόκ» («επίθεση», φυσικά, δεν υπήρξε) και να ψάξω εσπευσμένα για το κείμενο που μου ζήτησε ο συνιστολόγος μου. Οι ενστάσεις μου διατυπώθηκαν με σαφήνεια, νομίζω, παραπάνω και το equivalent δεν το θυμάμαι στο κείμενο του Hohfeld (μόνο correlative και opposite θυμάμαι) αλλά θα πρέπει να το ξαναδώ. Τώρα, μέχρι στιγμής, απλά δεν έχω πεισθεί, φίλε ΚΤ από την επιχειρηματολογία σου αλλά θα το ξανασκεφτώ μόλις βρω λίγο χρόνο από την αρχή.

  17. ktsynistologos Says:

    Κωνσταντίνε, σ’ευχαριστώ.

  18. Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος Says:

    Έχω να δηλώσω ότι είστε γκέι και οι δύο! 😉

    (Γόρδων, αν με διαβάζης, μην μου θυμώσης σε παρακαλώ!)

  19. Νικόλας Says:

    ktsynistologe, καταλόγισα non-sequitur στο κατά Hohfeld επιχείρημα, όχι στο κατά ktsynstologos επιχείρημα.

    Γράφεις

    ‘Με βάση αυτή την πρόταση, δόμησα ένα επιχείρημα (στην πραγματικότητα είναι όλο ένας ορισμός!) που ήταν το εξής:

    1. OBA(Φ)
    Την πρόταση αυτή συνήγαγα από ερμηνεία Αλαβάνου
    2. RAB(Φ) ↔ ΟΒΑ(Φ)
    Ορισμός που υιοθέτησα στο πνεύμα Hohfeld
    3. RAB(Φ)
    Συναχθέν δικαίωμα αντιγραφής’

    Δεν έχω πρόβλημα με την (1), ούτε με το συμπέρασμα (3). Αλλά η (2) είναι ψευδής, γιατί δεν είναι σύμφωνη με το κείμενο του Hohfeld.

    Το συμπέρασμα -κατά ktsynistologo- δεν είναι non-sequitur, αλλά εδράζεται σε μία ψευδή προκείμενη. Ωστόσο το συμπέρασμα κατά Hohfeld -και νομίζω κατά το πνεύμα του Hohfeld- είναι non-sequitur. Αυτό είναι όλο.

  20. ktsynistologos Says:

    Νικόλα, σ’ευχαριστώ για την απάντηση.

    Παραμένει ωστόσο αδύνατον να καταλογίζεις non sequitur στο κατά Hohfeld επιχείρημα και όχι στο ktsynistologos επιχείρημα. Κι αυτό, γιατί εγώ δεν προσφέρω δύο επιχειρήματα στο κείμενό μου για τον Αλαβάνο, αλλά μόνο ένα (που το ονόμασες ktsynistologos και το οποίο εγώ απογύμνωσα για χάρη σου από λέξεις, ώστε να το δεις καθαρά).

    Τα περί ψεύδους της (2) που μου γράφεις σου τα έχω πει ο ίδιος στην απάντησή μου, οπότε δεν καταλαβαίνω γιατί τα επαναλαμβάνεις: Το ότι θεωρείς ψευδή τη (2) του ktsynistologos επιχειρήματος (αδίκως, αλλά arguendo –και θα εξηγήσω παρακάτω γιατί αδίκως), θα μπορούσε μόνο να καταστήσει το επιχείρημα αυτό μη ορθό, όχι όμως και μη έγκυρο (δηλ. non sequitur). Από την άλλη, αυτοτελές επιχείρημα Hohfeld δεν υπάρχει κανένα για να καταλογίσεις στο συμπέρασμα εκείνου, κάποιο non sequitur…Προτείνω λοιπόν, να ξαναπεριεργαστείς το ενδιαφέρον non sequitur-μπούμερανγκ που ήρθε στα χέρια σου 🙂 (γιατί εσύ εξακολουθείς να μην μπορείς να απαλλαγείς από αυτό ενώ εγώ το έχω ήδη αποφύγει –αν παίζαμε σκάκι θα σου έλεγα ότι είσαι πια ματ. Ρεβάνς;).

    Ως προς τον Hohfeld τώρα: Στο κείμενο του Hohfeld (ως προς το οποίο είπατε μάλιστα με τον Κωνσταντίνο ότι το διαβάσατε), υπάρχει μια λέξη σημαντική, εντός παρενθέσεως και δίπλα στη λέξη correlative, που αφορά duty και claim: Η λέξη αυτή είναι το «equivalent» και σημαίνει «ισοδύναμα».

    Θα μπορούσες λοιπόν να μου εξηγήσεις εδώ, γιατί επιμένεις άτοπα στη θέση ότι η σχέση δικαιώματος-υποχρέωσης στον Hohfeld είναι σχέση συνεπαγωγής και όχι σχέση ισοδυναμίας, όταν το κείμενο του Hohfeld δίνει στέρεο γλωσσικό επιχείρημα στη δική μου άποψη; Εσύ από πού αντλείς το κύρος της hohfeldiaνής ερμηνείας σου; Θυμίζω μάλιστα, ότι δεν ήμουν εγώ αυτός που επικαλέστηκε πρώτος το «κείμενο» Hohfeld. Δεν ήθελα να μπλέξει κανείς με κείμενα. Αλλά έπρεπε να αποδεχθώ την πρόκληση.

    Υγ1. Προτείνω στους αναγνώστες που μας διάβασαν, να βάλουν στο google μαζί τις λέξεις: duty, claim, equivalent και Hohfeld. Θα τους βγάλει αρκετά ενδιαφέροντα αποτελέσματα η μηχανή αναζήτησης και μακάρι να έχουν το κουράγιο να τα διαβάσουν για να σχηματίζουν προσωπική άποψη.

    Υγ2. Για να μην μας κουράζω άλλο, Νικόλα, θα σου μιλήσω απολύτως ειλικρινά: Κρίνω, ότι στο σχόλιό σου, προέβης σε κάτι συνηθέστατο αλλά πολύ κακό, στο οποίο έχω μιαν ιδιαίτερη ευαισθησία: Προέβης σε άκομψη, ρητορική χρήση της γοητευτικής λατινικής φράσης non sequitur, όπως κάνουν πολλοί αγεωμέτρητοι αρθρογράφοι εμπλουτίζοντας με δύσκολους και φαντεζί όρους όσα γράφουν (χωρίς να υπονοώ σε καμία περίπτωση ότι ανήκεις σε αυτούς, τουναντίον σε διαβάζω με ενδιαφέρον στο Θεωρείν). Το post μου όμως εντάσσεται στην κατηγορία «Λογικά» -μια κατηγορία που έφτιαξε με αγάπη ο συνιστολόγος Αθανάσιος ξέροντας μια «αδυναμία» μου- και είμαι υποχρεωμένος να υπερασπίσω σθεναρά την αξιοπιστία του τίτλου της, σε κάθε πρόκληση.

    Υγ3. Στο μέτρο που όσα μόλις σου έγραψα, βλέπεις να εκτρέπονται σε ένα απαράδεκτο ad hominem (ή ad Nikolam) επιχείρημα, παρακαλείσαι να μην τα λάβεις τοις μετρητοίς υπόψη σου. Χάρηκα το διάλογό μας και σε χαιρετώ!

  21. Αργειφόντης Says:

    Το ΤΙ είπε ο Αλαβάνος, δεν έχει σημασία!
    Σημασία έχει ο τόπος, ο χρόνος, η πρόθεση και η ψυχοκοινωνική ομάδα προς την οποία απευθυνόταν το μήνυμα.
    Ο στόχος είναι ορατός: σπάσιμο των ηθικών δεσμών συνοχής, με τη προβολή από δημόσιο πρόσωπο κύρους νέων, ηδονιστικών, προτύπων υποκατάστασης.
    Σαν ειδικός της αναρχικής φιλοσοφίας ο κ. Αλαβάνος ξερει πολλά.

  22. Θωμάς Says:

    Φίλτατε ktsynistologε, δεν νομίζω ότι χρειαζόταν να γίνει θέμα το μέρος της δήλωσης του Αλαβάνου στους μαθητές.
    Από τα λίγα που γράφεις φαίνεται ότι είσαι φανατικός Πασόκος, που από παράδοση ψάχνει τί ατέλεια θα βρει από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να συκοφαντήσει και εν τέλει να δημιουργήσει αρνήτικές απόψεις για την παράταξη.
    Την ίδια στρατηγική ακολουθούν και οι δημοσιογράφοι των περισσότερων ιδιωτικών καναλιών και των μεγαλύτερων εφημερίδων, κατευθυνόμενων από ΛΑΜΠΡΑΚΗ κτλ…
    Δεν θα αναλύσω τις αναφορές σου στους Hohfeld και Windscheid ! Δίνεις ρεσιτάλ μαλ…ιας.
    Φυσικά, κάποιοι κουφιοκέφαλοι αναγνώστες σου εβγαλαν το άχτι τους στον Αλαβάνο, επιρρίπτοντας για ακόμη μία φορά τους χαρακτηρισμούς του αναρχικού (Αργειφόντης), του πτωχού τω πνεύματι (athanasiosanagnostopoulos)……
    Κάντε αυτοκριτική στους βουλευτές των παρατάξεών σας και μετά θα δούμε αν αξίζει τέτοια αρρωστημένη ανάλυση στον Αλαβάνο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: