Την γλώσσα μου έδωσαν ελληνική, αλλά και σλαβομακεδονική, πομακική κ.λπ.

by

(Μεσούσης της θερινής ραστώνης, αναδημοσιεύω εδώ ένα παλαιότερο άρθρο μου από εδώ∙ όχι πως έχει αλλάξει και τίποτα βέβαια στην επίσημη γλωσσική πολιτική).

Στην πατρίδα μας ομιλούνται παραδοσιακά, πλην της σαρωτικώς επικρατούσας ελληνικής, και κάποιες άλλες γλώσσες. Αυτές είναι λίγο πολύ οι εξής:

Η αρβανιτική, νοτιοαλβανική τοσκική διάλεκτος.

Η αρωμουνική, κλάδος της χυδαίας βαλκανικής υστερολατινικής, ξαδερφάκι της ρουμανικής (κατά την ορθότερη άποψη).

Η τουρκική, αλταϊκή μη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα.

Η αθιγγανική, ινδική γλώσσα.

Η ισπανοεβραϊκή, η γλώσσα των Εβραίων της βόρειας κυρίως Ελλάδας.

Η πομακική γλώσσα/διάλεκτος, συγγενής έως συγγενεστάτη της βουλγαρικής.

Η σλαβομακεδονική γλώσσα/διάλεκτος, ομοίως ως ανωτέρω.

Εκτός από αυτές τις μη ελληνικές γλώσσες ομιλούνται και δύο παραμελημένοι ελληνικοί γλωσσικοί θησαυροί:

Η τσακωνική γλώσσα/διάλεκτος, συγγενής της αρχαίας δωρικής.

Η ποντιακή γλώσσα/διάλεκτος.

Δυό διευκρινίσεις είναι απαραίτητες:

Ως γνωστόν, είναι συχνότατα πολύ δύσκολο να διακριθῄ η γλώσσα από την διάλεκτο. Επειδή το θέμα είναι και πολιτικό, τείνω να υιοθετήσω το σαφές πραγματιστικό κριτήριο «γλώσσα είναι μια διάλεκτος με δικό της στρατό, ναυτικό [τέλος πάντων, αυτό μπορεί να λείπῃ] και αεροπορία» αντί του επιστημονικώτερου της αμοιβαίας κατανόησης. Βάσει αυτού, η σλαβομακεδονική είναι γλώσσα, η πομακική όχι, η τσακωνική όχι, η ποντιακή όχι.

Δεύτερον: αναφέρομαι εδώ στις, ας πούμε, ιστορικές γλώσσες και διαλέκτους του ελληνικού χώρου, σε γλωσσικά μορφώματα δηλαδή που χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες στον γεωγραφικό χώρο της Ελλάδας. Αυτό έχει δύο προβλήματα: αδικεί όσες γλώσσες δεν πρόλαβαν ή δεν είχαν την τύχη να επιζήσουν μέχρι τις μέρες μας και όσες δεν πρόλαβαν να παλιώσουν. Τα ηθικά και νομικά προβλήματα που αναφύονται σχετικώς είναι πολύ ενδιαφέροντα, αλλά χάριν ευκολίας και συντομίας θα τα παραβλέψω.

(Τα όσα ακολουθούν δεν αφοράνε βασικά την τουρκική, επειδή αυτή προστατεύεται από την συνθήκη της Λωζάννης).

Στο παρελθόν τα γλωσσικά δικαιώματα προβάλλονταν πάντα ως συλλογικά. Η μειονότητα, συνήθως όχι μόνο γλωσσική, αλλά ταυτόχρονα και εθνική, διεκδικούσε συμπαγώς για όλα τα μέλη της κάποια προνόμια. Αυτό γινόταν με την συμπαράσταση κάποιου ενδιαφερόμενου άλλου έθνους, που ως οιονεί νταβατζής αντιπροσώπευε/υποστήριζε/ενίοτε εξέδιδε την πολύπαθη μειονότητα. Τα μέλη της μειονότητας δεν ερωτώντο: εάν κέρδιζαν το σχετικό προνόμιο, υποχρεούντο να διδαχθούν την γλώσσα. Αν η έξωθεν ασκούμενη πολιτική πίεση δεν ήταν αρκετή, δεν είχαν καμία τύχη να διεκδικήσουν ως άτομα κάποια γλωσσικά δικαιώματα.

Αυτά τελείωσαν όμως.

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός μας πρέπει να θέσουμε πλέον τον κάθε άνθρωπο και την σχέση του προς την έννομη τάξη. Υπό αυτό το πρίσμα είναι ευχερώς κατανοητό ότι η μητρική γλώσσα είναι τόσο σημαντική για την ζωή μας, τόσο σπουδαίο τμήμα της προσωπικότητάς μας, ώστε το κράτος οφείλει να την σέβεται, αν όχι και να την προωθῄ. Τα γλωσσικά δικαιώματα δεν είναι προνόμια που μπορούν να απολαμβάνουν μόνο όσοι έχουν τις πλάτες κάποιου ισχυρού έθνους, αλλά ανθρώπινα δικαιώματα, που επιτρέπουν σε όσους δεν μιλούν την επικρατούσα γλώσσα να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνική ζωή και να αναπτύσσουν ελεύθερα την προσωπικότητα τους. Την αποσύνδεση του κράτους από την επικρατούσα θρησκεία πρέπει να ακολουθήσῃ και η, στο μέτρο του εφικτού, αποσύνδεσή του από την επικρατούσα γλώσσα.

Προτείνω μετά ταύτα τα εξής:

Δίγλωσση αναγραφή των δημοσίων πινακίδων όπου αυτό εγκριθῄ από την τοπική κοινωνία, ει δυνατόν με τοπικά δημοψηφίσματα. Όπως μας κακοφαίνεται εμάς η Πρίγκηπος να αναφέρεται ως Μπουγιούκ-Αντά, άλλο τόσο είναι άσχημο το Αμύνταιο να μην είναι και Σόροβιτς. Είναι η γνωστή η ιστορία με τα μέλη του Ουράνιου Τόξου που, επειδή τόλμησαν να γράψουν «Λέριν» αντί για Φλώρινα στην πινακίδα των γραφείων τους, υπέστησαν την επιδρομή του εθνικόφρονος όχλου και τελικά καταδικάστηκαν οι ίδιοι με το απαράδεκτο άρθρο 192 ΠΚ για δημόσια πρόκληση ή διέγερση των πολιτών σε βιαιοπραγίες ή σε αμοιβαία διχόνοια. Αυτά είναι ντροπιαστικά για όλους μας.

Δημιουργία, στο μέτρο του δυνατού, πανεπιστημιακών τμημάτων διδασκαλίας των σχετικών γλωσσών. Είναι κρίμα (και ελάχιστα συμφέρον) η Αρωμουνική γλώσσα να διδάσκεται από ανθρώπους που πιστεύουν ότι οι Αρωμούνοι δεν είναι Έλληνες μακριά από τους ανθρώπους που την μιλούνε. Όμως και επιστημονικά και πολιτικά είναι ωφέλιμο και συναρπαστικό να καταγραφούν γλώσσες που δεν έχουν ακόμη αλφάβητο ή είναι εντελώς άγνωστες στον επιστημονικό κόσμο.

Μεσοπρόθεσμα και όχι απαραίτητα με τον όρο της αμοιβαιότητας, όπου αυτός είναι νοητός, διδασκαλία των μειονοτικών γλωσσών σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση ως μάθημα επιλογής. Η επιλογή των σχολείων όπου θα συμβῄ αυτό θα γίνῃ με αποφάσεις των ιδίων των ενδιαφερομένων, το δε μάθημα δεν πρέπει να είναι υποχρεωτικό, γιατί σκοπός δεν είναι η δημιουργία διά της βίας ενός γλωσσολογικού μουσείου, αλλά η διάσωση και η καλλιέργεια εκείνων των γλωσσών οι ομιλητές των οποίων θέλουν να τις σώσουν. Κανείς δεν πρέπει να υποχρεωθῄ να νοιώθῃ μειονότητα μέσα στην ίδια του την πατρίδα.

Σε ένα πιο μακρινό μέλλον θα ήταν ευχής έργον να μπορῄ ο πολίτης να απευθύνεται στην διοίκηση στην μητρική του γλώσσα και να αξιώνῃ απάντηση επίσης σε αυτήν (υπό την πίεση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αυτό σε κάποιο βαθμό συμβαίνει ήδη στην ποινική διαδικασία). Η αναγνώριση όμως ενός τέτοιου (ανθρώπινου;) δικαιώματος προσκρούει για την ώρα, εκτός από τις γνωστές πολιτικές, και σε σοβαρές οικονομικοτεχνικές δυσχέρειες.

Advertisements

Ετικέτες: ,

17 Σχόλια to “Την γλώσσα μου έδωσαν ελληνική, αλλά και σλαβομακεδονική, πομακική κ.λπ.”

  1. Ελληνιστής Says:

    εξέχασες τα κρητικά

    και τα καππαδόκικα

    δεν ξέρω αν ομιλούνται και

    τα αρμένικα

  2. Emmanouil Says:

    Ελληνιστή, δε γατέω για τα καππαδόκικα, αλλά η κρητική μια φορά δε θεωρείται γλώσσα, αλλά διάλεκτος και η ενάσκηση δοκώ πως δεν έχει ανάγκη της οποιασδήποτε κρατικής ανάμειξης. Καλλιά να την αφήσουν λοιπον ήσυχη, μια χαρά θεραπεύεται και μεταλαμπαδεύεται από την τοπική κοινωνία.

    Επί του θέματος πάντως, θεωρώ πως μια σφαιρικότερη προσέγγιση του ζητήματος επιτυγχάνεται αν συγκρίνουμε το γλωσσικό μας ζήτημα με αυτό της συμμάχου Γαλλίας.
    Μία τεκμηριωμένη ανάπτυξη επί τούτου έχει επιτύχει η κα Μαριλένα Καρυολαίμου, λέκτορας Γλωσσολογίας στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Διστάζω να καταχρασθώ τα bits του Συνιστολογίου, κάνοντας μακροσκελείς αναφορές στις θέσεις του κείμενου της.
    Το θεωρώ πάντως σε κάθε περίπτωση άξιο ανάγνωσης:
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/europe/G4/index.html

  3. Αθ. Αναγνωστoπουλος Says:

    Ελληνιστά, ίσως τα αρμένικα έχρηζαν όντως μιας αναφοράς, έστω για ιστορικούς λόγους.

    Εμμανουήλ, η σύμμαχος Γαλλία δεν νομίζω ότι είναι το καλύτερο παράδειγμα για εμάς. Γιατί όχι η σύμμαχος Ισπανία; Περισσότεροι άνθρωποι κοροϊδεύουν την πρώτη και θαυμάζουν την δεύτερη για την γλωσσική τους πολιτική παρά αντίστροφα. Το άρθρο της Κρυολαίμου αναφέρεται στην γλωσσική πολιτική σε σχέση με τα ελληνικά. Καλό και άγιο είναι, ίσως λίγο απαισιόδοξο, αλλά εγώ αναφέρθηκα μόνο στις μη ελληνικές γλώσσες της Ελλάδας. Δεν νομίζω ότι ο σεβασμός τους θα βλάψη στο παραμικρό την ελληνική.

  4. ο δείμος του πολίτη Says:

    Θα διαφωνήσω για τη γλώσσα των Αθίγγανων. Έχει προ πολλού καταρριφθεί η θέση ότι η γλώσσα είναι ινδοευρωπαϊκή -αν βέβαια δεχτούμε ότι μιλάνε μία γλώσσα. Πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι σημιτική ή βερβερίνικη.

    Από την άλλη, καλός ο παραλληλισμός σου με το στρατό, αλλά οι διαφορές γλώσσας και διαλέκτου είναι κατ’ ουσίαν ποσοτικές (πληθυσμού δηλαδή) και ιστορικές.

    Γιατί έθεσες τη σκλαβομακεδόνικη ως γλώσσα; Με ποιο κριτήριο; Προσωπικά συμφωνώ (μάλιστα υπάρχει και λεξικό από την εποχή του Βενιζέλου). Εσύ πώς την όρισες; Δεδομένο είναι ότι ανήκει στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια και τούτη.

    Η πρότασή σου έχει ένα σχετικό ενδιαφέρον. Συμφωνώ θεωρητικά, αλλά μην ξεχνάς ότι η γλώσσα δεν είναι μόνο φορέας επικοινωνίας, αλλά και νοημάτων, μηνυμάτων και εκφράζει και κοινωνικές κανονικότητες κτλ. Αυτό σημαίνει ότι αλλαγή σε ονόματα καθορίζει εθνικιστικές εξάρσεις και όχι μόνο. Έχει φανεί στο παρελθόν ότι συχνά μπορεί να οδηγήσει και σε ρατσισμό.

    Από την άλλη γνωρίζουμε καλά ότι τα τοπωνύμια παραμένουν δια παντός στη μνήμη του λαού (έστω και μέσα από γλωσσικές παραφθορές). Μία τέτοια τεχνητή προσπάθεια, θα χαθεί επειδή ακριβώς είναι τεχνητή και όχι φυσική-γλωσσική επιλογή του λαού στο ιστορικό διάβα. Ενώ λοιπόν είναι καταδικασμένη μπορεί να προκαλέσει πάθη που κανείς δεν εύχεται.

    Αντίθετα, το ερώτημα είναι θέλουμε να διδάσκονται τη μητρική (πραγματικά ηλιθίως την αποκαλούμε μητρική αφού και πατρική είναι μπορεί να αλλάξει ανεξάρτητα από τη γονεϊκή εθνική καταγωγή με βάσει το περιβάλλον) τους γλώσσα στο σχολείο επισήμως οι μετανάστες;

    Ζητώ συγνώμη για το υπέρδιπλο σεντόνι.

  5. Ελληνιστής Says:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Romani_language

    H τσιγγάνικη είναι
    ινδοευρωπαϊκή

    όσο για τα κρητικά

    Ντροπή στο αθηνακό κράτος

    που δεν διδάσκεται ούτε

    η γλώσσα,ούτε η ιστορία

    της Κρήτης και των υπολοίπων

    περιφερειών

  6. Ελληνιστής Says:

    Οσο για τους μετανάστες

    αυτό είναι ιδιωτικό τους ζήτημα

    Και εμείς στο εξωτερικό

    οταν ήμασταν μετανάστες

    μας δίδαξε τη γλώσσα μας

    το γερμανικό ή αμερικάνικο
    δημόσιο;;

    απλώς βοήθησαν στα διαδικαστικά

    και στην άδεια λειτουργίας

    ανάλογων σχολείων

  7. ο δείμος του πολίτη Says:

    Ελληνιστή για την τσιγγάνικη δεν θα επιμείνω. Απλά άλλα διάβασα παλαιότερα και δεν είμαι γλωσσολόγος για να έχω ικανοποιητική γλώσση για ένα τόσο περιπλοκο ζήτημα.

    Για τη γλώσσα των μεταναστών διαφωνώ. Θεωρώ υποχρέωση κάθε κράτους που τυς δέχεται να επιτρέπει και να ενισχύει κάθε προσπάθεια εκμάθησης της γλώσσας και της κουλτούρας τους. Δε με νοιάζει αν γίνεται θεσμικά στο σχολείο, αλλά ούτε καν το ελληνικό κράτος παρέχει τη δυνατότητα χρήσης τους σχολείου το απόγευμα για τέτοιους σκοπούς. Παλαιότερα έγιναν επί Γκεσούλη -υφυπουργού Παιδείας- στη Σαλονίκη μερικές σκόρπιες ψευτοπροσπάθειες και οι μισές σε ιδιωτικούς χώρους.

  8. tsaperdona Says:

    είχα τον δείμο του πολίτη, με τα νομοθετικά
    έπεσα και σε σας με τα ιστορικοδιδακτικά….

    θα τα σκίσω τα πτυχία!!!

  9. ο δείμος του πολίτη Says:

    Γιατι, καλέ, δεν είσαι κι εσύ φιλόλογος;

  10. Νικηφοροs Says:

    Δεν καταλαβα γιατι οι πινακιδεs πρεπει να ειναι διγλλωσεs.Τι αλλο εξυπηρετη εκτοs απο την ενισχυση του αλυτρωτισμου του γειτονικου αμερικανικου στρατοπεδου και του ντοπιου παραρτηματοs του ουρανιου τοξου.Ειναι νομιζω προφανεs οτι δεν μονο γλωσσικο το θεμα αλλα εχει πολλεs αλλεs προεκτασειs.Πιστευω οτι και η ονομασια τηs σαν σλαβομακεδονικη ειναι λαθοs,σλαβοσλαβικη θα ηταν το σωστο.

    • ΚΑΡΙ Says:

      ΝΙΚΗΦΟΡΕ ΣΥΝΕΛΘΕ. ΤΟΝ ΟΡΟ ΣΛΑΒΟΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΤΟΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ 1000 ΧΡΟΝΩΝ+, ΑΠΟ ΤΟΤΕ ΔΗΛΑΔΗ ΠΟΥ ΣΛΑΒΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΜΕ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ(ΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΝΑ ΥΠΗΡΧΕ ΤΟΤΕ?), ΚΑΤΕΚΛΥΣΑΝ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΑΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΕΝΔΟΧΩΡΑΣ. ΟΠΟΤΕ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΛΑΒΟΣΛΑΒΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΤΥΠΟΥ ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΟΒΑΡΕΣ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

  11. Αθ. Αναγνωστoπουλος Says:

    Δείμος: Αντίθετα, το ερώτημα είναι θέλουμε να διδάσκονται τη μητρική τους γλώσσα στο σχολείο επισήμως οι μετανάστες;

    Όπως το θέτεις, όχι. Οι μετανάστες που δεν είναι πολίτες δεν μπορούν να αξιώνουν από το αλλοδαπό κράτος, την Ελλάδα, να διαθέση κονδύλια για να τους προσφέρη αυτό που και μόνοι τους μπορούν να κάνουν. Ας ιδρύσουν όσα σχολεία θέλουν, ας μετακαλέσουν δασκάλους από την χώρα προέλευσής τους, ας κάνουν ό,τι έκαναν και οι δικοί μας μετανάστες στο εξωτερικό. Δεν βρίσκω κάποιο λόγο για τον οποίο θα έπρεπε εγώ να πληρώσω για να μάθη κάποιος ταμίλ και να διατηρήση έτσι την ταυτότητά του. Αν θέλη, ας το κάνη μόνος του.

    Νικηφόρε, αν καταλαβαίνης γιατί οι πινακίδες πρέπει να είναι δίγλωσσες στην Β. Ήπειρο ή στα Πριγκηπόνησα, θα καταλαβαίνης γιατί πρέπει να είναι και εδώ. Αν όχι, σκέψου το εξής: γιατί έχει κάποιος ισχυρότερο δικαίωμα να καθορίζη πώς θα ονομάζεται ένα χωριό π.χ. από τους ανθρώπους που ζούνε σε αυτό πάππου προς πάππου;

  12. Nικηφοροs Says:

    αναγνωστοπουλε θα αντιπροτεινα ολα να αναγραφουν με την αρχικη τουs ονoμασια, δηλ.οπωs ονομαστηκαν την εποχη τηs ιδρυσηs τουs.

  13. Πόντος και Αριστερά Says:

    Τσίμοβα ή Αρεόπολη;;;;

  14. Ανώνυμος Says:

    Από τα μεσαιωνικά χρόνια μέχρι και την επανάσταση ονομαζόταν Τσίμοβα (σλαβική λέξη), Αρεόπολη λέγεται από το 1836 και μετά

  15. Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος Says:

    Τσίμοβα για τους ντόπιους και την ανεπίσημη γλωσσική επικοινωνία, Αρεόπολη για τους ξένους και την επίσημη χρήση θα έλεγα εγώ. Εν πάση περιπτώσει, ό,τι θέλουν οι χρήστες της γλώσσας, δηλαδή όλοι μας. 🙂

  16. Μικρό απογραφικό « αναΜορφωση – συνΙστολογιο Says:

    […] έχω ξαναπεί εδώ και εδώ: Αν πρόκειται να πάρουμε στα σοβαρά τα δικαιώματα όσων […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: